بررسی اثربخشی ادراک‌شده درمان متمرکز بر شفقت بر کاهش شرم زناشویی، احساس بی‌ارزشی و افزایش خودپذیری در رابطه: یک مطالعه کیفی در شهر تهران
هدف: هدف پژوهش حاضر تبیین تجربه زیسته افراد متأهل از اثرات درمان متمرکز بر شفقت بر کاهش شرم زناشویی، احساس بی‌ارزشی و تقویت خودپذیری در رابطه زوجی بود.
مواد و روش‌ها: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 22 فرد متأهل ساکن شهر تهران بودند که به‌صورت هدفمند و با حداکثر تنوع از میان افرادی انتخاب شدند که تجربه شرکت در جلسات درمان متمرکز بر شفقت را در زمینه مشکلات هیجانی و رابطه‌ای داشتند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo نسخه 14 کدگذاری شدند. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل تحلیل مضمون شامل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری اولیه، استخراج مضامین، بازبینی، نام‌گذاری و تدوین گزارش نهایی انجام شد.
یافته‌ها: تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی منجر شد: «عبور از شرم زناشویی به آشکارسازی امن آسیب‌پذیری»، «تضعیف صدای درونی بی‌ارزش‌ساز»، «افزایش خودپذیری رابطه‌ای»، «بازسازی تعامل زوجی بر پایه شفقت» و «موانع فرهنگی و تداوم تمرین شفقت». مشارکت‌کنندگان گزارش کردند که درمان متمرکز بر شفقت به آنان کمک کرده است تا تجربه شرم را نه به‌عنوان نشانه نقص ذاتی، بلکه به‌عنوان واکنشی هیجانی و قابل فهم در بستر رابطه تفسیر کنند. همچنین بسیاری از آنان کاهش خودسرزنشی، افزایش توان گفت‌وگو درباره نیازهای عاطفی و پذیرش بیشتر خطاها و آسیب‌پذیری‌های خود را تجربه کردند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد درمان متمرکز بر شفقت می‌تواند از طریق کاهش خودانتقادی، فعال‌سازی نظام آرام‌ساز، افزایش زبان درونی مهربانانه و بازسازی معنای شکست‌های رابطه‌ای، به کاهش شرم زناشویی و احساس بی‌ارزشی و ارتقای خودپذیری در رابطه کمک کند. با توجه به ماهیت کیفی مطالعه، نتایج نشان‌دهنده اثربخشی تجربه‌شده و ادراک‌شده درمان هستند و برای تأیید علی آن، پژوهش‌های مداخله‌ای کنترل‌شده پیشنهاد می‌شود.