تبیین سازوکارهای روان‌شناختی شکل‌گیری بی‌میلی جنسی در روابط بلندمدت با تأکید بر فاصله عاطفی، فشار نقش و کاهش خودانگیختگی

نویسندگان

  • دریا پارسا گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران نویسنده
  • نوید زارع گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران نویسنده
  • یلدا نوری گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران نویسنده مسئول

کلمات کلیدی:

بی‌میلی جنسی, روابط بلندمدت, فاصله عاطفی, فشار نقش, خودانگیختگی, تحلیل مضمون, زوج‌درمانی

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تبیین سازوکارهای روان‌شناختی شکل‌گیری و تداوم بی‌میلی جنسی در روابط بلندمدت زوجی با تمرکز بر فاصله عاطفی، فشار نقش‌های خانوادگی و شغلی، و کاهش خودانگیختگی جنسی بود.

مواد و روش‌ها: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 فرد متأهل ساکن شهر تهران بودند که دست‌کم پنج سال از زندگی مشترک آنان گذشته بود و تجربه کاهش میل جنسی در رابطه بلندمدت را گزارش می‌کردند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با رعایت تنوع در جنسیت، سن، مدت ازدواج، وضعیت اشتغال و داشتن فرزند انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و فرایند نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. هر مصاحبه بین 45 تا 80 دقیقه طول کشید. داده‌ها پس از پیاده‌سازی کامل، با استفاده از نرم‌افزار NVivo و بر اساس مراحل کدگذاری اولیه، خوشه‌بندی کدها، استخراج مضامین فرعی و شکل‌دهی مضامین اصلی تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار پژوهش از بازبینی مشارکت‌کنندگان، کدگذاری همکار، یادداشت‌برداری تحلیلی و ثبت مسیر تصمیم‌گیری پژوهش استفاده شد.

یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی انجامید: «فرسایش صمیمیت و شکل‌گیری فاصله عاطفی»، «غلبه فشار نقش و خستگی روانی-بدنی»، «کاهش خودانگیختگی و تبدیل رابطه جنسی به تکلیف»، و «چرخه اجتناب، سوءتعبیر و خاموشی ارتباطی». یافته‌ها نشان داد که بی‌میلی جنسی در روابط بلندمدت صرفاً پیامد کاهش کشش جسمانی یا گذر زمان نیست، بلکه در پی تعامل چندلایه میان تجربه نادیده‌گرفته‌شدن عاطفی، تراکم مسئولیت‌های روزمره، کاهش فرصت تجربه خودانگیخته میل، و شکل‌گیری الگوهای اجتنابی در گفت‌وگو درباره نیازهای جنسی پدید می‌آید.

نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که بی‌میلی جنسی در روابط بلندمدت پدیده‌ای رابطه‌ای، زمینه‌مند و چندعاملی است. مداخلات زوج‌درمانی باید فراتر از تمرکز مستقیم بر رفتار جنسی، بر بازسازی صمیمیت عاطفی، توزیع عادلانه‌تر نقش‌ها، کاهش تجربه اجبار جنسی، تقویت عاملیت و خودانگیختگی، و آموزش گفت‌وگوی ایمن درباره نیازهای جنسی متمرکز شوند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Basson, R. (2000). The female sexual response: A different model. Journal of Sex & Marital Therapy, 26(1), 51–65. https://doi.org/10.1080/009262300278641

Baumeister, R. F., & Bratslavsky, E. (1999). Passion, intimacy, and time: Passionate love as a function of change in intimacy. Personality and Social Psychology Review, 3(1), 49–67. https://doi.org/10.1207/s15327957pspr0301_3

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Brunell, A. B., & Webster, G. D. (2013). Self-determination and sexual experience in dating relationships. Personality and Social Psychology Bulletin, 39(7), 970–987. https://doi.org/10.1177/0146167213485442

Coverman, S. (1989). Role overload, role conflict, and stress: Addressing consequences of multiple role demands. Social Forces, 67(4), 965–982. https://doi.org/10.2307/2579710

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01

Harris, E. A., Gormezano, A. M., & van Anders, S. M. (2022). Gender inequities in household labor predict lower sexual desire in women partnered with men. Archives of Sexual Behavior, 51, 3847–3870. https://doi.org/10.1007/s10508-022-02397-2

Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.

Mark, K. P. (2012). Gender differences in desire discrepancy as a predictor of sexual and relationship satisfaction in a college sample of heterosexual romantic relationships. Journal of Sex & Marital Therapy, 38(2), 198–215. https://doi.org/10.1080/0092623X.2011.606877

McNulty, J. K., Wenner, C. A., & Fisher, T. D. (2016). Longitudinal associations among relationship satisfaction, sexual satisfaction, and frequency of sex in early marriage. Archives of Sexual Behavior, 45, 85–97. https://doi.org/10.1007/s10508-014-0444-6

Mitchell, K. R., Mercer, C. H., Ploubidis, G. B., Jones, K. G., Datta, J., Field, N., Copas, A. J., Tanton, C., Erens, B., Sonnenberg, P., Clifton, S., Macdowall, W., Phelps, A., Johnson, A. M., & Wellings, K. (2013). Sexual function in Britain: Findings from the third National Survey of Sexual Attitudes and Lifestyles (Natsal-3). The Lancet, 382(9907), 1817–1829. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(13)62366-1

Muise, A., Impett, E. A., Kogan, A., & Desmarais, S. (2013). Keeping the spark alive: Being motivated to meet a partner’s sexual needs sustains sexual desire in long-term romantic relationships. Social Psychological and Personality Science, 4(3), 267–273. https://doi.org/10.1177/1948550612457185

Shoikhedbrod, A., Rosen, N. O., Corsini-Munt, S., Harasymchuk, C., Impett, E. A., & Muise, A. (2023). Being responsive and self-determined when it comes to sex: How and why sexual motivation is associated with satisfaction and desire in romantic relationships. The Journal of Sex Research, 60(8), 1113–1125. https://doi.org/10.1080/00224499.2022.2130132

van Lankveld, J., Jacobs, N., Thewissen, V., Dewitte, M., & Verboon, P. (2018). The associations of intimacy and sexuality in daily life: Temporal dynamics and gender effects within romantic relationships. Journal of Social and Personal Relationships, 35(4), 557–576. https://doi.org/10.1177/0265407517743076

Vowels, L. M., Mark, K. P., Vowels, M. J., & Wood, N. D. (2020). Strategies for mitigating sexual desire discrepancy in relationships. Archives of Sexual Behavior, 49, 1017–1028. https://doi.org/10.1007/s10508-020-01640-y

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

پارسا د., زارع ن., & نوری ی. (1405). تبیین سازوکارهای روان‌شناختی شکل‌گیری بی‌میلی جنسی در روابط بلندمدت با تأکید بر فاصله عاطفی، فشار نقش و کاهش خودانگیختگی. پژوهش های خانواده و زوج درمانی, 2(2), 49-60. https://jfrct.com/index.php/jfrct/article/view/66