فرایند داوری همتا

نشریه پژوهش‌های خانواده و زوج‌درمانی از نظام داوری همتای دوسوکور و ناشناس (Double-Blind Peer Review) استفاده می‌کند. در این شیوه، هویت نویسندگان برای داوران مشخص نیست و نویسندگان نیز از هویت داوران مطلع نمی‌شوند. هدف از این فرایند، کاهش احتمال سوگیری و ارزیابی مقالات صرفاً بر پایه کیفیت و شایستگی علمی آنهاست.

پس از ارسال مقاله، ابتدا ارزیابی اولیه تحریریه انجام می‌شود. در این مرحله، تناسب مقاله با اهداف و حوزه موضوعی نشریه، رعایت الزامات اولیه نگارش و ارسال، کیفیت کلی علمی و روش‌شناختی، اصول اخلاق پژوهش و اصالت اثر بررسی می‌شود. مقاله همچنین ممکن است در همین مرحله با استفاده از iThenticate مورد مشابهت‌یابی قرار گیرد.

مقالاتی که خارج از حوزه موضوعی نشریه باشند، مشکلات اساسی علمی یا روش‌شناختی داشته باشند، الزامات ضروری نشریه را رعایت نکرده باشند یا دارای مشکلات جدی در زمینه اصالت یا اخلاق پژوهش باشند، ممکن است بدون ارسال به داوری خارجی رد شوند.

مقالات واجد شرایط برای دو یا سه داور متخصص و مستقل ارسال می‌شوند. انتخاب داوران بر اساس تخصص موضوعی، روش‌شناختی و تناسب حوزه تخصصی آنها با مقاله انجام می‌گیرد.

داوران جنبه‌هایی مانند اصالت و اهمیت موضوع، مبانی نظری، تناسب روش تحقیق، کیفیت نمونه‌گیری و ابزارها، روش تحلیل داده‌ها، ارائه نتایج، تفسیر یافته‌ها، کیفیت بحث و نتیجه‌گیری، رعایت اصول اخلاق پژوهش، استفاده مناسب از منابع و میزان مشارکت علمی مقاله را ارزیابی می‌کنند.

پس از دریافت نظرات داوران، مقاله ممکن است برای اصلاح به نویسندگان بازگردانده شود یا بر اساس ارزیابی‌های علمی درباره آن تصمیم‌گیری شود. در صورت درخواست اصلاحات، نویسندگان موظف‌اند نظرات داوران و سردبیر را به‌دقت بررسی کرده و نسخه اصلاح‌شده را همراه با پاسخ روشن به نکات مطرح‌شده ارائه کنند.

در مواردی که اصلاحات اساسی باشد یا نیاز به بررسی تخصصی مجدد وجود داشته باشد، نسخه اصلاح‌شده ممکن است دوباره برای داور یا داوران ارسال شود. تعداد مراحل داوری و اصلاحات به ماهیت مقاله و کیفیت پاسخ نویسندگان به نظرات علمی بستگی دارد.

تصمیم نهایی درباره انتشار مقاله توسط مقام مسئول علمی و تحریریه نشریه اتخاذ می‌شود. دیدگاه‌های داوران بخش مهمی از فرایند تصمیم‌گیری هستند، اما تصمیم نهایی صرفاً بر اساس رأی یک داور اتخاذ نمی‌شود.

داوران موظف‌اند محتوای مقاله را محرمانه تلقی کنند و از انتشار، تکثیر یا استفاده شخصی از اطلاعات منتشرنشده مقاله خودداری کنند. همچنین در صورت وجود هرگونه تعارض منافع که بتواند بر بی‌طرفی آنها تأثیر بگذارد، باید موضوع را به نشریه اعلام کنند.

تحریریه نیز موظف است اطلاعات مقالات، نویسندگان و داوران را در طول فرایند ارزیابی محرمانه نگه دارد و تصمیم‌های علمی را مستقل از عوامل شخصی، سازمانی یا مالی اتخاذ کند.