بررسی اثربخشی خانواده‌درمانی ساختاری بر کاهش ائتلاف‌های ناسالم، تعارض والد-فرزند و آشفتگی مرزهای خانوادگی

نویسندگان

  • زیبا زارع گروه مشاوره خانواده، دانشگاه یزد، یزد، ایران نویسنده
  • حمید نوری گروه مشاوره خانواده، دانشگاه یزد، یزد، ایران نویسنده مسئول

کلمات کلیدی:

خانواده‌درمانی ساختاری, ائتلاف ناسالم, تعارض والد-فرزند, مرزهای خانوادگی, تحلیل مضمون, تهران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تبیین تجربه خانواده‌های تهرانی از اثربخشی خانواده‌درمانی ساختاری در کاهش ائتلاف‌های ناسالم، تعارض والد-فرزند و آشفتگی مرزهای درون‌خانوادگی بود.

مواد و روش‌ها: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 نفر از اعضای خانواده‌های مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران بودند که تجربه مشارکت در جلسات خانواده‌درمانی ساختاری را داشتند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شد و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شدند. مصاحبه‌ها پس از کسب رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. اعتبار داده‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، بازبینی همتای پژوهشی، درگیری طولانی‌مدت با داده‌ها و ثبت مسیر تصمیم‌گیری تحلیلی تأمین شد.

یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی انجامید: «فروپاشی ائتلاف‌های ناسالم و بازسازی جایگاه والدینی»، «کاهش چرخه‌های تعارض والد-فرزند»، «شفاف‌سازی مرزهای خانوادگی و تفکیک خرده‌نظام‌ها» و «افزایش کارکرد ارتباطی و مسئولیت‌پذیری متقابل». مشارکت‌کنندگان گزارش کردند که مداخله ساختاری از طریق تمرکز بر الگوهای تعاملی جاری، بازآرایی سلسله‌مراتب خانوادگی، مرزبندی روشن میان خرده‌نظام زوجی و والد-فرزندی و کاهش نقش‌های معکوس‌شده، به کاهش تنش‌های مزمن و افزایش انسجام عملکردی خانواده منجر شده است.

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد خانواده‌درمانی ساختاری می‌تواند به‌عنوان رویکردی مؤثر در اصلاح سازمان تعاملی خانواده، کاهش تعارض والد-فرزند، تضعیف ائتلاف‌های ناسالم و بازسازی مرزهای روان‌شناختی و نقش‌های خانوادگی مورد استفاده قرار گیرد. این رویکرد به‌ویژه برای خانواده‌هایی که با درهم‌تنیدگی، ابهام نقش‌ها و تعارضات نسلی مواجه‌اند، ظرفیت بالینی قابل توجهی دارد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Carr, A. (2019). Family therapy and systemic interventions for child-focused problems: The current evidence base. Journal of Family Therapy, 41(2), 153–213. https://doi.org/10.1111/1467-6427.12226

Delghandi, B., Bahrami, F., & Fatehizadeh, M. (2024). Comparing the effectiveness of structural family therapy and mindfulness-based family therapy on cohesion and adaptability in couples. BMC Psychology, 12, Article 54. https://doi.org/10.1186/s40359-024-01572-7

Goldenberg, I., Stanton, M., & Goldenberg, H. (2017). Family therapy: An overview (9th ed.). Cengage Learning.

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903

Hennink, M. M., Kaiser, B. N., & Marconi, V. C. (2017). Code saturation versus meaning saturation: How many interviews are enough? Qualitative Health Research, 27(4), 591–608. https://doi.org/10.1177/1049732316665344

Jiménez, L., Hidalgo, V., Baena, S., León, A., & Lorence, B. (2019). Effectiveness of structural–strategic family therapy in the treatment of adolescents with mental health problems and their families. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(7), 1255. https://doi.org/10.3390/ijerph16071255

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.

Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Harvard University Press.

Minuchin, S., & Fishman, H. C. (1981). Family therapy techniques. Harvard University Press.

Nichols, M. P., & Davis, S. D. (2020). Family therapy: Concepts and methods (12th ed.). Pearson.

Robbins, M. S., Feaster, D. J., Horigian, V. E., Puccinelli, M. J., Henderson, C., & Szapocznik, J. (2011). Therapist adherence in brief strategic family therapy for adolescent drug abusers. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 79(1), 43–53. https://doi.org/10.1037/a0022146

Robbins, M. S., Szapocznik, J., Dillon, F. R., Turner, C. W., Mitrani, V. B., & Feaster, D. J. (2009). The efficacy of structural ecosystems therapy with drug-abusing/dependent African American and Hispanic American adolescents. Journal of Family Psychology, 22(1), 51–61. https://doi.org/10.1037/0893-3200.22.1.51

Szapocznik, J., Hervis, O. E., & Schwartz, S. J. (2003). Brief strategic family therapy for adolescent drug abuse (NIH Publication No. 03-4751). National Institute on Drug Abuse.

Todd, E., Kilpatrick, E., Totsika, V., & O’Reilly, M. (2025). Client perspectives of family therapy: A qualitative systematic review. Journal of Family Therapy. Advance online publication.

Vetere, A. (2001). Structural family therapy. Child Psychology and Psychiatry Review, 6(3), 133–139. https://doi.org/10.1017/S1360641701002672

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

زارع ز., & نوری ح. (1404). بررسی اثربخشی خانواده‌درمانی ساختاری بر کاهش ائتلاف‌های ناسالم، تعارض والد-فرزند و آشفتگی مرزهای خانوادگی. پژوهش های خانواده و زوج درمانی, 1(6), 39-50. https://jfrct.com/index.php/jfrct/article/view/38