طراحی پروتکل درمانی یکپارچه برای زوج‌های دارای خیانت عاطفی با تمرکز بر دلبستگی، بخشش، اعتماد و بازسازی روایت رابطه

نویسندگان

  • سارا سفری : گروه روان‌شناسی کودکان استثنایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران نویسنده
  • سینا کمالی زاده گروه روان‌شناسی کودکان استثنایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران نویسنده
  • تارا هاشمی گروه روان‌شناسی کودکان استثنایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران نویسنده مسئول

کلمات کلیدی:

خیانت عاطفی, زوج‌درمانی, دلبستگی, بخشش, اعتماد, روایت رابطه, تحلیل مضمون, پروتکل درمانی

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر طراحی یک پروتکل درمانی یکپارچه برای زوج‌های مواجه با خیانت عاطفی بود که بتواند هم‌زمان بر ترمیم ناایمنی دلبستگی، تسهیل بخشش واقع‌بینانه، بازسازی اعتماد و بازنویسی روایت آسیب‌دیده رابطه تمرکز کند.

مواد و روش‌ها: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۲۴ نفر، معادل ۱۲ زوج، از شهر تهران بودند که تجربه خیانت عاطفی در رابطه زناشویی را گزارش کرده و برای بازسازی رابطه به مراکز مشاوره مراجعه کرده بودند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با رعایت اصل تنوع در سن، مدت ازدواج، سطح تحصیلات و زمان سپری‌شده از آشکارسازی خیانت انجام شد. داده‌ها فقط از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شدند و فرایند نمونه‌گیری تا اشباع نظری ادامه یافت؛ اشباع در مصاحبه بیست‌ویکم حاصل شد و سه مصاحبه بعدی برای اطمینان از کفایت داده‌ها انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار NVivo و بر اساس مراحل تحلیل مضمون براون و کلارک کدگذاری، طبقه‌بندی و تفسیر شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بازبینی همتای پژوهشی، ثبت مسیر تحلیل و مقایسه مستمر کدها استفاده شد.

یافته‌ها: تحلیل مصاحبه‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی انجامید: «فروپاشی ایمنی دلبستگی و فعال‌شدن چرخه‌های اعتراض/اجتناب»، «ابهام مرزهای رابطه و رازپوشی هیجانی ـ دیجیتال»، «بخشش مشروط به مسئولیت‌پذیری ترمیمی»، «اعتماد بازسازی‌شونده از طریق شفافیت، پیش‌بینی‌پذیری و پاسخ‌دهی پایدار» و «بازسازی روایت رابطه از روایت خیانت به روایت ترمیم». بر اساس این مقوله‌ها، یک پروتکل ۱۲ جلسه‌ای در چهار فاز طراحی شد: تثبیت و ایمن‌سازی، پردازش جراحت دلبستگی، بخشش و اعتمادسازی، و بازنویسی روایت مشترک رابطه.

نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که خیانت عاطفی صرفاً یک تخلف رفتاری نیست، بلکه تجربه‌ای چندلایه است که امنیت دلبستگی، معناهای هویتی، اعتماد روزمره و روایت مشترک زوج را مختل می‌کند. بنابراین، مداخله مؤثر برای این زوج‌ها باید از تمرکز محدود بر توقف ارتباط بیرونی فراتر رود و به ترمیم پیوند دلبستگی، پذیرش مسئولیت، بخشش غیرشتاب‌زده، بازسازی اعتماد رفتاری و خلق روایت مشترک جدید بپردازد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Atkins, D. C., Yi, J., Baucom, D. H., & Christensen, A. (2005). Infidelity in couples seeking marital therapy. Journal of Family Psychology, 19(3), 470–473. https://doi.org/10.1037/0893-3200.19.3.470

Baucom, D. H., Gordon, K. C., Snyder, D. K., Atkins, D. C., & Christensen, A. (2006). Treating affair couples: Clinical considerations and initial findings. Journal of Cognitive Psychotherapy, 20(4), 375–392. https://doi.org/10.1891/jcop.20.4.375

Blow, A. J., & Hartnett, K. (2005a). Infidelity in committed relationships I: A methodological review. Journal of Marital and Family Therapy, 31(2), 183–216. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2005.tb01555.x

Blow, A. J., & Hartnett, K. (2005b). Infidelity in committed relationships II: A substantive review. Journal of Marital and Family Therapy, 31(2), 217–233. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2005.tb01556.x

Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment (2nd ed.). Basic Books. (Original work published 1969)

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Fincham, F. D., Beach, S. R. H., & Davila, J. (2004). Forgiveness and conflict resolution in marriage. Journal of Family Psychology, 18(1), 72–81. https://doi.org/10.1037/0893-3200.18.1.72

Fincham, F. D., Hall, J., & Beach, S. R. H. (2006). Forgiveness in marriage: Current status and future directions. Family Relations, 55(4), 415–427. https://doi.org/10.1111/j.1741-3729.2005.callf.x-i1

Glass, S. P., & Wright, T. L. (1992). Justifications for extramarital relationships: The association between attitudes, behaviors, and gender. The Journal of Sex Research, 29(3), 361–387. https://doi.org/10.1080/00224499209551654

Gordon, K. C., Baucom, D. H., & Snyder, D. K. (2004). An integrative intervention for promoting recovery from extramarital affairs. Journal of Marital and Family Therapy, 30(2), 213–231. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2004.tb01235.x

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903

Hazan, C., & Shaver, P. R. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511

Johnson, S. M. (2004). The practice of emotionally focused couple therapy: Creating connection (2nd ed.). Brunner-Routledge.

Johnson, S. M., Hunsley, J., Greenberg, L., & Schindler, D. (1999). Emotionally focused couples therapy: Status and challenges. Clinical Psychology: Science and Practice, 6(1), 67–79. https://doi.org/10.1093/clipsy.6.1.67

Lebow, J. L., Chambers, A. L., Christensen, A., & Johnson, S. M. (2012). Research on the treatment of couple distress. Journal of Marital and Family Therapy, 38(1), 145–168. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2011.00249.x

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.

Makinen, J. A., & Johnson, S. M. (2006). Resolving attachment injuries in couples using emotionally focused therapy: Steps toward forgiveness and reconciliation. Journal of Marital and Family Therapy, 32(2), 105–124. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2006.tb01592.x

Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.

Naaman, S., Pappas, J. D., Makinen, J., Zuccarini, D., & Johnson, S. M. (2005). Treating attachment injured couples with emotionally focused therapy: A case study approach. Psychiatry, 68(1), 55–77. https://doi.org/10.1521/psyc.68.1.55.64183

Rathgeber, M., Bürkner, P. C., Schiller, E. M., & Holling, H. (2019). The efficacy of emotionally focused couples therapy and behavioral couples therapy: A meta-analysis. Journal of Marital and Family Therapy, 45(3), 447–463. https://doi.org/10.1111/jmft.12336

Snyder, D. K., Baucom, D. H., & Gordon, K. C. (2007). Getting past the affair: A program to help you cope, heal, and move on—Together or apart. Guilford Press.

White, M., & Epston, D. (1990). Narrative means to therapeutic ends. Norton.

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

سفری س., کمالی زاده س., & هاشمی ت. (1404). طراحی پروتکل درمانی یکپارچه برای زوج‌های دارای خیانت عاطفی با تمرکز بر دلبستگی، بخشش، اعتماد و بازسازی روایت رابطه. پژوهش های خانواده و زوج درمانی, 1(5), 14-26. https://jfrct.com/index.php/jfrct/article/view/30