بررسی نقش گفت‌وگوی هیجان‌محور در کاهش تعارضات زناشویی با تأکید بر گوش‌دادن همدلانه، اعتباربخشی و تنظیم تنش

نویسندگان

  • بهراد احمدی گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران نویسنده
  • آیدا زندی گروه روان‌شناسی سلامت، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران نویسنده مسئول

کلمات کلیدی:

گفت‌وگوی هیجان‌محور, تعارض زناشویی, گوش‌دادن همدلانه, اعتباربخشی هیجانی, تنظیم تنش, زوج‌درمانی

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تبیین نقش گفت‌وگوی هیجان‌محور در کاهش تعارضات زناشویی با تمرکز بر سه سازوکار اصلی گوش‌دادن همدلانه، اعتباربخشی هیجانی و تنظیم تنش در تعاملات زوجی بود.

مواد و روش‌ها: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 24 نفر از زنان و مردان متأهل ساکن شهر تهران بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و با ملاک تجربه تعارض زناشویی مکرر انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از اخذ رضایت آگاهانه ضبط، پیاده‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار داده‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همکار پژوهشی و مقایسه مستمر کدها استفاده شد.

یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به استخراج چهار مقوله اصلی انجامید: «تبدیل واکنش دفاعی به شنیدن هیجانی»، «اعتباربخشی به تجربه درونی همسر»، «تنظیم تنش و توقف چرخه تشدید تعارض» و «بازسازی امنیت گفت‌وگویی در رابطه». یافته‌ها نشان داد هنگامی که زوجین از موضع سرزنش، دفاع یا کناره‌گیری به سوی شنیدن فعال، بازتاب احساس، پذیرش تجربه هیجانی و مکث تنظیمی حرکت می‌کنند، شدت تعارض کاهش یافته و امکان مذاکره درباره نیازهای رابطه‌ای افزایش می‌یابد.

نتیجه‌گیری: گفت‌وگوی هیجان‌محور می‌تواند به‌عنوان یک فرایند ارتباطی ـ درمانی مؤثر در کاهش تعارضات زناشویی عمل کند. این نوع گفت‌وگو با ایجاد فضای امن برای بیان هیجان، کاهش دفاع‌مندی، تقویت همدلی و تنظیم برانگیختگی هیجانی، چرخه‌های مخرب تعارض را تضعیف کرده و ظرفیت زوجین را برای ترمیم رابطه افزایش می‌دهد. نتایج پژوهش می‌تواند در طراحی مداخلات زوج‌درمانی، آموزش مهارت‌های ارتباطی و برنامه‌های پیشگیرانه خانواده‌محور مورد استفاده قرار گیرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Baucom, D. H., Epstein, N. B., LaTaillade, J. J., & Kirby, J. S. (2008). Cognitive-behavioral couple therapy. In A. S. Gurman (Ed.), Clinical handbook of couple therapy (4th ed., pp. 31–72). Guilford Press.

Bloch, L., Haase, C. M., & Levenson, R. W. (2014). Emotion regulation predicts marital satisfaction: More than a wives’ tale. Emotion, 14(1), 130–144. https://doi.org/10.1037/a0034272

Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. Basic Books.

Christensen, A., Doss, B. D., & Jacobson, N. S. (2014). Integrative behavioral couple therapy: A therapist’s guide to creating acceptance and change (2nd ed.). W. W. Norton.

Cordova, J. V., & Scott, R. L. (2001). Intimacy: A behavioral interpretation. The Behavior Analyst, 24(1), 75–86. https://doi.org/10.1007/BF03392020

Fischer, M. S., Baucom, D. H., Cohen, M. J., & Baucom, B. R. W. (2016). Cognitive-behavioral couple therapies: Review of the evidence for the treatment of relationship distress, psychopathology, and chronic health conditions. Family Process, 55(3), 423–442. https://doi.org/10.1111/famp.12227

Gottman, J. M. (1994). What predicts divorce? The relationship between marital processes and marital outcomes. Lawrence Erlbaum Associates.

Gottman, J. M., & Levenson, R. W. (1992). Marital processes predictive of later dissolution: Behavior, physiology, and health. Journal of Personality and Social Psychology, 63(2), 221–233. https://doi.org/10.1037/0022-3514.63.2.221

Greenberg, L. S., & Johnson, S. M. (1988). Emotionally focused therapy for couples. Guilford Press.

Johnson, S. M. (2019). Attachment theory in practice: Emotionally focused therapy with individuals, couples, and families. Guilford Press.

Lebow, J. L., Chambers, A. L., Christensen, A., & Johnson, S. M. (2012). Research on the treatment of couple distress. Journal of Marital and Family Therapy, 38(1), 145–168. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2011.00249.x

Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.

Reis, H. T., Clark, M. S., & Holmes, J. G. (2004). Perceived partner responsiveness as an organizing construct in the study of intimacy and closeness. In D. Mashek & A. Aron (Eds.), Handbook of closeness and intimacy (pp. 201–225). Lawrence Erlbaum Associates.

Roddy, M. K., Nowlan, K. M., Doss, B. D., & Christensen, A. (2020). Integrative behavioral couple therapy and emotionally focused therapy for couple distress: A systematic review and meta-analysis. Journal of Marital and Family Therapy, 46(3), 337–357. https://doi.org/10.1111/jmft.12437

Rogers, C. R. (1957). The necessary and sufficient conditions of therapeutic personality change. Journal of Consulting Psychology, 21(2), 95–103. https://doi.org/10.1037/h0045357

Wachs, K., & Cordova, J. V. (2007). Mindful relating: Exploring mindfulness and emotion repertoires in intimate relationships. Journal of Marital and Family Therapy, 33(4), 464–481. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2007.00032.x

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

احمدی ب. ., & زندی آ. (1404). بررسی نقش گفت‌وگوی هیجان‌محور در کاهش تعارضات زناشویی با تأکید بر گوش‌دادن همدلانه، اعتباربخشی و تنظیم تنش. پژوهش های خانواده و زوج درمانی, 1(4), 52-63. https://jfrct.com/index.php/jfrct/article/view/27