تحلیل تجربه زیسته زنان از سکجربه زیسته زنان از سکوت عاطفی در ازدواج با تأکید بر نیازهای ارضانشده، ترس از طرد و فرسودگی هویت همسری

نویسندگان

  • رامین صفری گروه مشاوره خانواده، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران نویسنده مسئول

کلمات کلیدی:

سکوت عاطفی, زنان متأهل, نیازهای ارضانشد, ترس از طرد, فرسودگی هویت همسری, پژوهش کیفی, تهران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر واکاوی تجربه زیسته زنان متأهل از سکوت عاطفی در ازدواج و تبیین نقش نیازهای ارضانشده، ترس از طرد و فرسودگی هویت همسری در شکل‌گیری و تداوم این تجربه بود.

مواد و روش‌ها: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۸ زن متأهل ساکن شهر تهران بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس معیارهایی مانند داشتن حداقل سه سال سابقه زندگی مشترک، تجربه پایدار فاصله عاطفی یا سکوت در رابطه زناشویی، و تمایل به مشارکت در مصاحبه انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته فردی گردآوری شد و فرایند مصاحبه تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. مدت مصاحبه‌ها بین ۴۵ تا ۷۵ دقیقه بود. داده‌ها پس از پیاده‌سازی کلمه‌به‌کلمه، با استفاده از تحلیل مضمون و به کمک نرم‌افزار NVivo تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی همتای پژوهشی، ثبت یادداشت‌های تأملی و حفظ زنجیره مستندات تحلیلی استفاده شد.

یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به استخراج پنج مقوله اصلی انجامید: «نیازهای عاطفی ارضانشده و تجربه دیده‌نشدن»، «سکوت به‌مثابه سپر روانی در برابر طرد»، «فرسودگی هویت همسری و گم‌شدن خود»، «عادی‌سازی فرهنگی تحمل و خاموشی»، و «پیامدهای روانی ـ رابطه‌ای سکوت عاطفی». زنان سکوت عاطفی را نه صرفاً نبود گفت‌وگو، بلکه نوعی کناره‌گیری تدریجی از بیان نیاز، اعتراض، رنج و حتی امید به تغییر توصیف کردند. در روایت آنان، سکوت ابتدا راهبردی برای پیشگیری از تعارض بود، اما به‌تدریج به نشانه فاصله، بی‌قدرتی، خستگی هویتی و احساس تنهایی درون ازدواج تبدیل شد.

نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد سکوت عاطفی در ازدواج پدیده‌ای چندلایه است که در پیوند با ناکامی نیازهای دلبستگی، حساسیت نسبت به طرد، فرسودگی نقش همسری و هنجارهای فرهنگی مربوط به تحمل زنانه شکل می‌گیرد. مداخلات زوج‌درمانی باید فراتر از آموزش مهارت گفت‌وگو، بر بازشناسی نیازهای ارضانشده، ایجاد امنیت هیجانی، کاهش ترس از طرد و بازسازی هویت فردی ـ همسری زنان تمرکز کنند

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Bowlby, J. (1982). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment (2nd ed.). Basic Books.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. doi:10.1191/1478088706qp063oa

Caughlin, J. P., & Huston, T. L. (2002). The demand/withdraw pattern of communication as a predictor of marital satisfaction over time. Human Communication Research, 28(1), 49–85. doi:10.1111/j.1468-2958.2002.tb00798.x

Christensen, A., & Heavey, C. L. (1990). Gender and social structure in the demand/withdraw pattern of marital conflict. Journal of Personality and Social Psychology, 59(1), 73–81. doi:10.1037/0022-3514.59.1.73

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. doi:10.1207/S15327965PLI1104_01

Gottman, J. M., & Levenson, R. W. (1992). Marital processes predictive of later dissolution: Behavior, physiology, and health. Journal of Personality and Social Psychology, 63(2), 221–233. doi:10.1037/0022-3514.63.2.221

Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271–299. doi:10.1037/1089-2680.2.3.271

Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348–362. doi:10.1037/0022-3514.85.2.348

Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. doi:10.1177/1525822X05279903

Koçyiğit, M. (2025). Emotion regulation and couple burnout in marriage: A moderated moderation model of authenticity, sex of parents and having children. Current Psychology, 44, 1–15. doi:10.1007/s12144-024-07253-1

La Guardia, J. G., Ryan, R. M., Couchman, C. E., & Deci, E. L. (2000). Within-person variation in security of attachment: A self-determination theory perspective on attachment, need satisfaction, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 79(3), 367–384. doi:10.1037/0022-3514.79.3.367

Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.

Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.

Murray, S. L., Holmes, J. G., & Collins, N. L. (2006). Optimizing assurance: The risk regulation system in relationships. Psychological Bulletin, 132(5), 641–666. doi:10.1037/0033-2909.132.5.641

Pines, A. M. (1996). Couple burnout: Causes and cures. Routledge.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. doi:10.1037/0003-066X.55.1.68

Velotti, P., Balzarotti, S., Tagliabue, S., English, T., Zavattini, G. C., & Gross, J. J. (2016). Emotional suppression in early marriage. Journal of Social and Personal Relationships, 33(3), 277–302. doi:10.1177/0265407515574466

Weinstein, N., Nguyen, T., Adams, M., & Knee, C. R. (2024). Intimate sounds of silence: Its motives and consequences in romantic relationships. Motivation and Emotion, 48(3), 295–320. doi:10.1007/s11031-024-10078-x

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

صفری ر. (1404). تحلیل تجربه زیسته زنان از سکجربه زیسته زنان از سکوت عاطفی در ازدواج با تأکید بر نیازهای ارضانشده، ترس از طرد و فرسودگی هویت همسری. پژوهش های خانواده و زوج درمانی, 1(1), 63-76. https://jfrct.com/index.php/jfrct/article/view/16